İnsan, kendisini yalnızca bireysel özellikleriyle değil, başkalarıyla kurduğu ilişkiler içerisinde de tanımaya başlar. Çocukluktan itibaren ailemizden, sosyal çevremizden ve içinde bulunduğumuz kültürden aldığımız mesajlar, kim olduğumuza ve nasıl biri olmamız gerektiğine ilişkin düşüncelerimizi etkileyebilir. Başarılı, uyumlu, güçlü ya da başkalarını memnun eden biri olmak, zamanla kendimizi değerli hissetmenin koşullarına dönüşebilir. Böylece başkalarının bizden ne beklediğini kolaylıkla fark ederken kendi isteklerimizi tanımakta zorlanabiliriz. Benlik saygısı, kendimize ilişkin değerlendirmelerimizi; kimlik, değerlerimizi, aidiyetlerimizi ve kendimizi nasıl tanımladığımızı; bireyselleşme ise ilişkilerimizi sürdürürken kendimize ait bir konum geliştirme sürecini ilgilendirir. Bu alanlar birbiriyle ilişkili olsa da aynı şey değildir. Benlik saygısı yalnızca kendimiz hakkında olumlu düşünmek değil, beklentileri karşılayamadığımızda da kendimize atfettiğimiz değeri bütünüyle kaybetmemekle ilişkilidir. Kişinin kendi tercihlerini anlaması da başkalarının görüşlerini önemsiz bulmasını değil, bu görüşlerin yanında kendi sesini duyabilmesini gerektirir.

Kimlik gelişimi ve bireyselleşme özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde görünür hâle gelse de yaşam boyunca sürer. Aileler çocuklarına değerler, inançlar, davranış biçimleri ve dünyayı anlamlandırma yolları aktarır. Bunların bir kısmı kişinin yaşamını zenginleştirirken bir kısmı zamanla ihtiyaçlarıyla veya değişen koşullarıyla örtüşmeyebilir. Aileden devraldığımız değerleri, bize önceden dikilmiş bir elbiseye benzetebiliriz: Bazı parçaları üzerimize tam oturur, bazılarıysa hareket etmemizi zorlaştırır. Bireyselleşme, bu elbiseyi bütünüyle çıkarıp atmak değil; hangi parçalarını koruyacağımıza, hangilerini değiştireceğimize ve kendimize uygun olanı nasıl yeniden dikeceğimize karar verebilmektir. Bu nedenle ailevi değerlerden farklılaşmak, onlarla kurulan bağı mutlaka koparmak anlamına gelmez. Kişi ailesinden öğrendiklerini sahiplenebilir, bazılarını yeniden yorumlayabilir veya artık kendisine iyi gelmeyen kalıpları değiştirebilir. Önemli olan bu seçimlerin yalnızca uyum sağlama ya da karşı çıkma zorunluluğuyla değil, kişinin kendi değerleriyle ilişkili biçimde şekillenmesidir.
Kendimize ait seçimler geliştirmek her zaman kolay değildir. Özellikle yakın ilişkilerde farklı bir görüş belirtmenin sevgiyi, kabulü veya aidiyeti kaybettireceği düşüncesi, kişinin kendi ihtiyaçlarını ifade etmesini zorlaştırabilir. Bazı kişiler başkalarını hayal kırıklığına uğratmamak için istemedikleri sorumlulukları üstlenirken bazıları da bağımsızlığını kanıtlamak amacıyla ailesinin beklentilerine sürekli karşı çıkabilir. Oysa her iki durumda da kişinin seçimleri, kendi isteğinden çok başkalarının tepkileri etrafında şekillenebilir. Özsaygıyı açıklarken kullanılan yetkinlik, özerklik ve güvenlik boyutları burada yararlı bir düşünme çerçevesi sunar: Kişinin kendisini etkili hissedebilmesi, kararları üzerinde söz sahibi olabilmesi ve ilişkilerinde yeterli güveni deneyimleyebilmesi bireyselleşmeyi destekleyebilir. Bununla birlikte bu üç boyut bireyselleşmenin zorunlu aşamaları değildir. Bowen'ın benliğin farklılaşması yaklaşımı da duygusal bağları kesmekle yakınlık içerisinde kendi düşüncelerini koruyabilmek arasındaki ayrımı görünür kılar. Sağlıklı ayrışma, aileye koşulsuz uyum göstermek kadar aileye koşulsuz karşı çıkmanın da ötesinde, ilişkiler sürerken kendi konumunu oluşturabilmektir. Elbette her aile yakınlığı bağımlılık, her farklılaşma da sağlıklı bireyselleşme anlamına gelmez; ilişkinin gerçek koşulları ve kişinin hareket alanı birlikte değerlendirilmelidir.
Psikoterapide kişinin kendisini nasıl gördüğü, değerini hangi koşullara bağladığı ve yaşamındaki seçimlerin ne ölçüde kendi ihtiyaçlarını yansıttığı araştırılabilir. Erken dönem ilişkiler, aile içerisinde üstlenilen roller, kabul görme beklentileri ve bugünkü ilişkisel deneyimler bu değerlendirmeye katkı sunabilir; ancak kimlik gelişimi yalnızca çocuklukla açıklanamaz. Sürekli onay aramak, hayır demekte zorlanmak ya da başarısızlığı kişisel değersizlik olarak yorumlamak, belirli koşullarda öğrenilmiş baş etme biçimleri olabilir. Terapide bu biçimlerin geçmişte ne işe yaradığı, bugün neye mal olduğu ve hangi alternatiflerin mümkün olduğu üzerinde durulabilir. Amaç kişiye ailesinden uzaklaşmasını söylemek, hangi değerleri benimsemesi gerektiğini belirlemek veya onu bambaşka birine dönüştürmek değildir. Amaç, kişinin kendisine ait istekleri, sınırları ve değerleri tanıyabilmesini; ilişkilerinin içerisinde daha esnek ve kendisiyle daha tutarlı seçimler yapabilmesini desteklemektir. Kendimiz olmak, bizi yetiştiren insanlardan vazgeçmek değil; onlardan aldıklarımızı değerlendirerek kendimize ait bir yaşam kurabilmektir.